Artykuły

Święta wcale nie muszą być nieprzyjemne. Artykuł ukazany w Poradniku Autystycznym nr 9/2014

Boże Narodzenie to święta, na które czekamy z niecierpliwością. To czas rodzinnych spotkań, radości, złapania oddechu. Ta magiczna atmosfera nie udziela się jednak wszystkim. Są rodziny, które nie tolerują świąt, boją się ich lub wręcz ich nienawidzą. Dlaczego? Dlatego, że świąteczne dni są inne niż zwykle. Inne, bo nagle dom wypełnia się gośćmi, pojawiają się nowe przedmioty, zapachy, smaki. Częściej i w innym niż zwykle celu wychodzi się z domu. Dla niektórych osób, to nieprzyjemne bodźce, które oznaczają lęk, strach, ból, krzyk i histerie. Już same przygotowania do świąt nie sprawiają im przyjemności, a wręcz przeciwnie wywołują niemiłe doświadczenia. Malowanie pokoju, przestawianie mebli, ustawienie nowych dekoracji dla dzieci autystycznych to duże zmiany, których nie tolerują. Wytrąca je to z równowagi, zaburza porządek ich świata. Chcielibyśmy zastawić suto stół, kupić piękne prezenty… I wtedy zaczyna się problem. Idziemy do sklepu, a dziecko zaczyna dobitnie domagać się zabawki, histerycznie krzyczy, płacze, tupie, kopie i rzuca się na podłogę. Przyczyną takiego zachowania, między innymi, jest problem z komunikacją. Dzieci te nie potrafi ą nam powiedzieć jakie są ich potrzeby, jakie emocje i myśli się w nich kłębią, a my w takich sytuacjach nie wiemy jak reagować, jesteśmy bezradni, często puszczają nam nerwy. Zakupy stają się smutnym obowiązkiem, a czas beztroskiego oczekiwania na święta w jednej sekundzie pryska. Dla dzieci autystycznych dużą zmianą może być nawet pojawiający się na stole obrus, świeczki czy jemioła, w miejscu gdzie dotąd jej nie było. Bombki, łańcuchy, lampki, kolorowy błyszczący papier, aż wreszcie sama choinka to wszystko może pobudzić dzieci, dostarczyć im wielu nieprzyjemnych wrażeń, spowodować uczucie dyskomfortu, spowodować fiksację wzroku, mogą nawet „zawieszać” dzieci. W trakcie przygotowań do świątecznych uroczystości nasze dziecko może stać się przygnębione, niespokojne bądź wręcz pobudzone, nadruchliwe. W tej nowej, dla dziecka sytuacji, może nastąpić dezorganizacja zachowania, gdyż dziecko z autyzmem nie odczuwa przyjemności w sytuacjach innych niż wcześniej poznane. Denerwuje i frustruje się, a razem z nim cała rodzina. Wigilia, tak bardzo wyczekiwany wieczór przez większość ludzi. Wejście Mikołaja, kolędy, błyski lamp aparatów fotograficznych. Odwiedzają nas goście, dziadkowie rozmawiają innym tonem głosu niż codzienni domownicy, ciocie pragną się przytulać, całować, zadają jakieś pytania. Czekamy na uśmiech, spontaniczną radość, triumfalne rozpakowywanie prezentów, a zamiast tego możemy zobaczyć grymaśne twarze naszych autystów. Dzieci odczuwają dziwny strach przed nieznanym, wzmaga się w nich agresja. Zakłócony został ich ustalony porządek dnia, a co za tym idzie poczucie bezpieczeństwa. Dzieci te mają problemy z nawiązaniem kontaktów społecznych, nie tolerują delikatnych wrażeń dotykowych, zwłaszcza bez uprzedzenia. Nie potrafi ą udawać, że nietrafiony prezent im się podoba. Nie możemy więc się dziwić, że wśród Wigilijnego gwaru, natłoku słów, wydaje się jakby nasze dziecko nas nie słuchało czy ignorowało. Niechciany podarunek zamiast wywołać uśmiech sprawia dziecku przykrość, w ogóle nie wywołuje zainteresowania bądź wręcz wywołuje agresje u naszej pociechy. Autystyk w jednej chwili, ma poczucie utraty kontroli, nie panuje nad emocjami, stuka palcami o stół, wybucha. Poszukuje mocnego docisku, skacze, przewraca się na podłogę, zaczyna wkładać przedmioty do buzi, gryzie je. Tłumaczy się to przeładowaniem małego organizmu informacjami z zewnątrz – wzrokowymi, słuchowymi, dotykowymi, co u dzieci autystycznych wywołuje zbyt silne reakcje. Dzieci te, właśnie między innymi, z tego powodu przerywają kontakt z otoczeniem za pomocą stereotypii, uderzają się w uszy, zaczynają się bujać, skakać, klaskać, czy machać rękoma. Otoczenie – rodzina, znajomi, przechodnie nie pomagają nam w przeżywaniu tych trudnych dla nas chwil mówiąc nam jak źle wychowaliśmy nasze dziecko, pouczając, wytykając błędy, zerkając i szepcząc coś pod nosem. Mamy ochotę zapaść się pod ziemię, uciec, tylko gdzie, dlaczego i po co? Gdzie w tym wszystkim są nasze dzieci, pomyślmy raczej o tym jak możemy im pomóc. Przede wszystkim nie „szalejmy” przed świętami. Nie usiłujmy, z naszych dzieci, na siłę robić małych elegantów. Rozłóżmy zmiany zachodzące w naszym w domu w czasie. Róbmy tylko to, co konieczne. Nie targajmy ze sobą wszędzie naszych dzieci, starajmy się robić zakupy, gdy są w przedszkolu czy szkole. Opowiadajmy im o świętach, pokazujmy obrazki, odgrywajmy świąteczne scenki. Pokażmy najpierw zdjęcie Mikołaja, nie „zapraszajmy” go od razu do domu. Oswajajmy nasze dzieci z pojawiającymi się dekoracjami. Starajmy się wspólnie przystrajać mieszkanie jedynie w niezbędne dekoracje. Ważne jest również, by na naszym stole wśród dwunastu wigilijnych potraw znalazła się choć jedna znana i tolerowana przez nasze dziecko. Musimy wiedzieć, że autyści mają problem z rejestracją wrażeń węchowych i smakowych. Rozłóżmy więc proces gotowania na kilka dni, przygotujmy coś wcześniej i zamroźmy. Pobawmy się z dzieckiem, niech popróbuje niektórych składników, niech zgaduje co tak pachnie. Możemy też zaproponować rodzinie przykładowe prezenty dla dziecka, tak by nie poczuło się rozczarowane. Dokładnie przemyślmy listę gości, może warto spędzić święta w najbliższym, rodzinnym gronie. Inni, obecni u nas podczas świąt nie zawsze rozumieją nasze wyjątkowe dzieci.

Magdalena Ochocka oligofrenopedagog, certyfikowany terapeuta integracji sensorycznej, terapeuta ręki, instruktor gimnastyki korekcyjnej.

Posted in Artykuły | Leave a comment

Puzzlowy zawrót głowy.

Układanie puzzli przez dzieci: wpływa na poprawę wyobraźni przestrzennej, poprawę koncentracji, mobilizuje do wytrwałości, rozwija wiarę we własne możliwości, wycisza.
Pamiętajmy by ilość puzzli była dostosowana nie tylko do wieku dziecka,ale i również, a nawet przede wszystkim do możliwości naszych dzieci.

Posted in Artykuły | Leave a comment

Lateralizacja

Lateralizacja to większa sprawność jednej ręki, oka, nogi. Dominujące oko, ręka i noga po jednej stronie(np. prawej) oznacza lateralizację jednostronną. Jeżeli dominujące jest prawe oko a lewa ręka lub odwrotnie oznacza to lateralizację skrzyżowaną, która może powodować trudności z odwzorowywaniem liter, znaków (np: pismo lustrzane b/d). Jak sprawdzić lateralizację? wystarczy rolka po papierze, kartka zwinięta w rulon. Ustawimy rolkę na wprost dziecka i prosimy by spojrzało na wskazany przedmiot. Nie sugerujemy oka ,ręki. Obserwujemy i powtarzamy czynność z rulonem , czy innym przedmiotem mającym otwór. Obserwujemy, którą ręką dziecko się posługuje podczas pisania, wycinania, rzucania, którym okiem patrzy przez przedmioty. Noga- prosimy dziecko, by kopnęło piłkę, weszło na przeszkodę. Obserwujemy, którą nogą. Powodzenia.

Posted in Artykuły | Leave a comment

Wpływ kolorów.

Pamiętajmy, że zbyt duża ilość kolorów, zwłaszcza jaskrawych i błyszczących może spowodować zbyt duże pobudzenie dzieci. Nadmiar ich w pokoju dziecka może prowadzić do zwiększonej ruchliwości, problemów z zasypianiem, drażnić, a nawet zwiększać płaczliwość. Malując, meblując pokój dziecka należy dobierać odpowiednie kolory. Jedne pobudzają, dodają energii (czerwony, pomarańczowy), inne wyciszają, uspokajają (niebieski, zielony). najważniejszy jest umiar.

Posted in Artykuły | Leave a comment

Terapia integracji sensorycznej na świeżym powietrzu-Zima.

Terapia integracji sensorycznej na świeżym powietrzu- Zima.

Poniżej opisujemy kilka zabaw na śniegu, które stymulują układ przedsionkowy, czucia głębokiego, zmysł dotyku, wzroku, smaku, węchu. Zabawy, które usprawnią koordynację, koordynację wzrokowo-ruchową, małą i dużą motorykę. Zabawy które pomogą w kształtowaniu schematu ciała, odbieraniu wrażeń zimna, ciepła.

Polecamy lepienie bałwana, lepienie zamków i co tylko sobie wyobrazimy. Możemy do tego używać rąk lub plastikowych łopatek, czy foremek. Zróbmy konkurs na wyturlanie największej kuli śnieżnej. Po śniegu świetnie się rysuje i pisze. Można w nim szukać ukrytych przedmiotów. Pobawmy się w chemików -śnieg świetnie się barwi. Użyjmy w tym celu przypraw np.: kurkumy, curry, czy barwników do jajek wielkanocnych. Gwarantowana zabawa. Możemy na śniegu porobić anioły, zrobić bitwę na śnieżki, rzucać śnieżkami do celu. Zabawa na sankach również dostarcza wielu doznań zwłaszcza w obrębie układu przedsionkowego i propriocepcji. Możemy ciągnąć sanki lub je pchać.

Podczas zabaw na śniegu, nie tyko świetnie będziemy się bawić, hartujemy nasze dzieci i spędzamy z nimi wspólnie czas. A pamiętajmy, że poświęcanie dziecku uwagi, zwłaszcza tylko jemu, jest dla prawidłowego rozwoju dzieci bardzo ważne. Udanej zabawy.

Posted in Artykuły | Leave a comment